рдкрд░िрдЪрдп
рдЬрдм рдХोрдИ рдХिрд╕ाрди рдЧेрд╣ूं, рдЖрд▓ू, рдк्рдпाрдЬ, рдЯрдоाрдЯрд░, рдлрд▓ рдпा рдЕрди्рдп рдХृрд╖ि рдЙрдд्рдкाрдж рдЙрдЧाрддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рд╕ीрдзे рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХी рдеाрд▓ी рддрдХ рдирд╣ीं рдкрд╣ुंрдЪрддा। рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै рдЬिрд╕े "рдХृрд╖ि рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди" (Agricultural Supply Chain) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрдбिрдпाँ рдЬैрд╕े рджिрд▓्рд▓ी рдХी рдЖрдЬाрджрдкुрд░ рдоंрдбी, рд╣рд░िрдпाрдгा рдХी рдХрд░рдиाрд▓ рдоंрдбी, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд▓рдЦрдирдК рдоंрдбी, рдкंрдЬाрдм рдХी рдЦрди्рдиा рдоंрдбी рдФрд░ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдХोрдЯा рдоंрдбी рдк्рд░рддिрджिрди рд▓ाрдЦों рдЯрди рдХृрд╖ि рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं। рдХिрд╕ाрди, рдЖрдв़рддी, рд╡्рдпाрдкाрд░ी, рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯрд░, рд╡ेрдпрд░рд╣ाрдЙрд╕, рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ рдФрд░ рдЦुрджрд░ा рд╡िрдХ्рд░ेрддा рдоिрд▓рдХрд░ рдЗрд╕ рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рдХो рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
Harvest Track Research (HTR) рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдЬो рд╡्рдпрдХ्рддि рдХृрд╖ि рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рдХो рд╕рдордЭ рд▓ेрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдЦेрддी рд╣ी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд╡्рдпाрдкाрд░, рднंрдбाрд░рдг, рд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯिрдХ्рд╕ рдФрд░ рдПрдЧ्рд░ी-рдЙрдж्рдпрдоिрддा рдоें рднी рдирдП рдЕрд╡рд╕рд░ рдЦोрдЬ рд╕рдХрддा рд╣ै।
ЁЯМ╛ рдХृрд╖ि рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рдХ्рдпा рд╣ै?
рдХृрд╖ि рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рд╡рд╣ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХृрд╖ि рдЙрдд्рдкाрдж рдЦेрдд рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдЕंрддिрдо рдЙрдкрднोрдХ्рддा рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрддा рд╣ै।
рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рд╡ाрд╣
рдХिрд╕ाрди → рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХेंрдж्рд░ → рдоंрдбी → рдеोрдХ рд╡्рдпाрдкाрд░ी → рд╡ेрдпрд░рд╣ाрдЙрд╕ → рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░/рдЦुрджрд░ा рд╡िрдХ्рд░ेрддा → рдЙрдкрднोрдХ्рддा
рд╣рд░ рдЪрд░рдг рдоें рдЙрдд्рдкाрдж рдХा рдоूрд▓्рдп рдмрдв़рддा рд╣ै рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХो рдЖрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै।
ЁЯЪЬ рдЪрд░рдг 1: рдЙрдд्рдкाрджрди (Production)
рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХिрд╕ाрди рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै।
рдХिрд╕ाрди рдХी рднूрдоिрдХा
- рдмीрдЬ рдЪрдпрди
- рдЦेрддी
- рд╕िंрдЪाрдИ
- рдлрд╕рд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा
- рдХрдЯाрдИ
рдпрд╣ рдЪрд░рдг рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдФрд░ рдЙрдд्рдкाрдж рдХी рдоाрдд्рд░ा рддрдп рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯУж рдЪрд░рдг 2: рд╕ंрдЧ्рд░рд╣рдг рдФрд░ рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЫंрдЯाрдИ
рдХрдЯाрдИ рдХे рдмाрдж:
- рд╕рдлाрдИ
- рдЧ्рд░ेрдбिंрдЧ
- рдкैрдХिंрдЧ
рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
рд▓ाрдн
✔ рдмेрд╣рддрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा
✔ рдмेрд╣рддрд░ рдоूрд▓्рдп
✔ рдХрдо рдиुрдХрд╕ाрди
ЁЯПк рдЪрд░рдг 3: рдоंрдбी рдк्рд░рдгाрд▓ी
рднाрд░рдд рдХी рдХृрд╖ि рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा рдоंрдбिрдпाँ рд╣ैं।
рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░्рдп
- рдоूрд▓्рдп рдЦोрдЬ (Price Discovery)
- рдЦрд░ीрджाрд░ рдФрд░ рд╡िрдХ्рд░ेрддा рдХा рдоिрд▓ाрди
- рдмрдб़ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╡्рдпाрдкाрд░
рдЙрджाрд╣рд░рдг
- рдЖрдЬाрджрдкुрд░ рдоंрдбी (рдлрд▓ рдПрд╡ं рд╕рдм्рдЬिрдпां)
- рдХрд░рдиाрд▓ рдоंрдбी (рдзाрди рдПрд╡ं рдмाрд╕рдорддी)
- рдЦрди्рдиा рдоंрдбी (рдЕрдиाрдЬ)
- рд▓рдЦрдирдК рдоंрдбी (рджрд▓рд╣рди рдПрд╡ं рд╕рдм्рдЬिрдпां)
ЁЯЪЪ рдЪрд░рдг 4: рдкрд░िрд╡рд╣рди (Logistics)
рдлрд╕рд▓ рдХो рдПрдХ рд╕्рдеाрди рд╕े рджूрд╕рд░े рд╕्рдеाрди рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдиा।
рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╕ाрдзрди
- рдЯ्рд░рдХ
- рдоिрдиी рдЯ्рд░рдХ
- рд░ेрд▓
- рдХंрдЯेрдирд░
рдЪुрдиौрддिрдпाँ
❌ рдИंрдзрди рд▓ाрдЧрдд
❌ рд╕рдб़рдХ рдХी рд╕्рдеिрддि
❌ рд╕рдордп рдкрд░ рдбिрд▓ीрд╡рд░ी
ЁЯПм рдЪрд░рдг 5: рднंрдбाрд░рдг (Storage)
рд╣рд░ рдЙрдд्рдкाрдж рддुрд░ंрдд рдирд╣ीं рдмिрдХрддा।
рднंрдбाрд░рдг рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े:
- рдХीрдорддों рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХा рдЗंрддрдЬाрд░
- рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг
- рдиिрд░ंрддрд░ рдЖрдкूрд░्рддि
рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ
- рдЧोрджाрдо
- рдХोрд▓्рдб рд╕्рдЯोрд░ेрдЬ
- рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рднंрдбाрд░рдг
ЁЯПн рдЪрд░рдг 6: рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ
рдХрдИ рдХृрд╖ि рдЙрдд्рдкाрдж рд╕ीрдзे рдЙрдкрднोрдХ्рддा рддрдХ рдирд╣ीं рдЬाрддे।
рдЙрджाрд╣рд░рдг:
- рдЧेрд╣ूं → рдЖрдЯा
- рдЯрдоाрдЯрд░ → рд╕ॉрд╕
- рдЖрд▓ू → рдЪिрдк्рд╕
- рджूрдз → рдкрдиीрд░
рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдоूрд▓्рдпрд╡рд░्рдзрди (Value Addition) рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд рд╣ै।
ЁЯЫТ рдЪрд░рдг 7: рдЦुрджрд░ा рдмिрдХ्рд░ी
рдЕंрддिрдо рдЪрд░рдг рдоें рдЙрдд्рдкाрдж рдкрд╣ुंрдЪрддा рд╣ै:
- рдХिрд░ाрдиा рд╕्рдЯोрд░
- рд╕ुрдкрд░рдоाрд░्рдХेрдЯ
- рд╣ोрдЯрд▓
- рд░ेрд╕्рдЯोрд░ेंрдЯ
- рдИ-рдХॉрдорд░्рд╕ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо
ЁЯУИ рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рдоें рд▓ाрдн рдХрд╣ाँ рдмрдирддा рд╣ै?
1. рдоूрд▓्рдп рдЕंрддрд░
рдПрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рд╕्рддा рдЦрд░ीрджрдиा рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдмेрдЪрдиा।
2. рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╕ुрдзाрд░
рдмेрд╣рддрд░ рдЧ्рд░ेрдб = рдмेрд╣рддрд░ рдоूрд▓्рдп
3. рднंрдбाрд░рдг
рдХрдо рднाрд╡ рдкрд░ рдЦрд░ीрдж рдФрд░ рдКँрдЪे рднाрд╡ рдкрд░ рдмिрдХ्рд░ी।
4. рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ
рдоूрд▓ рдЙрдд्рдкाрдж рдХो рдоूрд▓्рдпрд╡рд░्рдзिрдд рдЙрдд्рдкाрдж рдоें рдмрджрд▓рдиा।
ЁЯЪА HTR рд░рдгрдиीрддि: рдХृрд╖ि рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рд╕े рдХрдоाрдИ рдХैрд╕े рдмрдв़ाрдПँ?
рдЪрд░рдг 1: рдбेрдЯा рдкрд░ рдирдЬрд░ рд░рдЦें
рдк्рд░рддिрджिрди рджेрдЦें:
✅ рдоंрдбी рднाрд╡
✅ рдЖрд╡рдХ
✅ рдоांрдЧ
✅ рдоौрд╕рдо
✅ рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд
рдЪрд░рдг 2: рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЧैрдк рдкрд╣рдЪाрдиें
рдРрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЦोрдЬें рдЬрд╣ाँ:
- рдоांрдЧ рдЕрдзिрдХ
- рдЖрдкूрд░्рддि рдХрдо
рд╣ो।
рдЪрд░рдг 3: рднंрдбाрд░рдг рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें
рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े:
- рдЖрд▓ू
- рдк्рдпाрдЬ
- рдЧेрд╣ूं
- рдзाрди
рдоें।
рдЪрд░рдг 4: рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдмрдиाрдПं
рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ें:
- рдХिрд╕ाрди
- рдЖрдв़рддी
- рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯрд░
- рдЧोрджाрдо рд╕ंрдЪाрд▓рдХ
- рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░
рдЪрд░рдг 5: рдбिрдЬिрдЯрд▓ рддрдХрдиीрдХ рдЕрдкрдиाрдПं
рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें:
- рдоंрдбी рднाрд╡ рдРрдк
- рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднुрдЧрддाрди
- рдСрдирд▓ाрдЗрди рдСрд░्рдбрд░िंрдЧ
- рдбेрдЯा рдПрдиाрд▓िрдЯिрдХ्рд╕
ЁЯТ░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЕрд╡рд╕рд░
рдЖрдЬ рдХृрд╖ि рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ैं:
✔ рдоंрдбी рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдХ
✔ рдЦрд░ीрдж рдПрдЬेंрдЯ
✔ рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯ рд╕рдорди्рд╡рдпрдХ
✔ рд╡ेрдпрд░рд╣ाрдЙрд╕ рдк्рд░рдмंрдзрдХ
✔ рдПрдЧ्рд░ी-рд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯिрдХ्рд╕ рдЙрдж्рдпрдоी
✔ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХृрд╖ि рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░
ЁЯОп HTR рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рд▓ाрд╣
✔ рдХेрд╡рд▓ рдЙрдд्рдкाрджрди рдкрд░ рдз्рдпाрди рди рджें।
✔ рдкूрд░ी рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рдХो рд╕рдордЭें।
✔ рдоंрдбिрдпों рдХे рдбेрдЯा рдХा рдиिрдпрдоिрдд рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ें।
✔ рднंрдбाрд░рдг рдФрд░ рд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯिрдХ्рд╕ рдХो рдЕрд╡рд╕рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦें।
✔ рдоूрд▓्рдп рдЕंрддрд░ (Arbitrage) рдкрд░ рдирдЬрд░ рд░рдЦें।
✔ рдбेрдЯा рдЖрдзाрд░िрдд рдиिрд░्рдгрдп рд▓ें।
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдХृрд╖ि рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рдХेрд╡рд▓ рдлрд╕рд▓ рдХो рдЦेрдд рд╕े рдмाрдЬाрд░ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рддंрдд्рд░ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЕрдиेрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ рдЫिрдкे рд╣ैं। рдЬो рдХिрд╕ाрди, рд╡्рдпाрдкाрд░ी рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ा рдЗрд╕ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЪрд░рдгों рдХो рд╕рдордЭ рд▓ेрддे рд╣ैं, рд╡े рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЖрдп рдФрд░ рдирдП рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
HTR рдкाрдардХों рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕ंрджेрд╢ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХृрд╖ि рдоें рд▓ाрдн рдХेрд╡рд▓ рдЙрдд्рдкाрджрди рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди рдХी рд╕рдордЭ, рдбेрдЯा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдФрд░ рд╕рд╣ी рд╕рдордп рдкрд░ рд╕рд╣ी рдиिрд░्рдгрдп рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै।
"рдХृрд╖ि рдоें рдЕрд╕рд▓ी рдХрдоाрдИ рдХेрд╡рд▓ рдЦेрдд рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЦेрдд рд╕े рдмाрдЬाрд░ рддрдХ рдХी рдкूрд░ी рдпाрдд्рд░ा рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рд╣ै।"
– Harvest Track Research (HTR)
Post a Comment