рдкрд░िрдЪрдп
рднाрд░рдд рдоें рдЯрдоाрдЯрд░ рдЙрди рдХुрдЫ рдХृрд╖ि рдЬिंрд╕ों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рдХीрдорддें рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╕рдордп рдоें рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдмрджрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдХрднी рдХिрд╕ाрди рдХो ₹2-3 рдк्рд░рддि рдХिрд▓ो рднी рдирд╣ीं рдоिрд▓рддे, рддो рдХрднी рдЙрдкрднोрдХ्рддा ₹80-100 рдк्рд░рддि рдХिрд▓ो рддрдХ рдХीрдордд рдЪुрдХाрддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЯрдоाрдЯрд░ рдмाрдЬाрд░ рдХिрд╕ाрдиों, рд╡्рдпाрдкाрд░िрдпों, рдЖрдв़рддिрдпों, рдЦुрджрд░ा рд╡िрдХ्рд░ेрддाрдУं рдФрд░ рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рд╕рднी рдХे рд▓िрдП рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
рдЯрдоाрдЯрд░ рдПрдХ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдиाрд╢рд╡ाрди (Perishable) рдлрд╕рд▓ рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд╢ेрд▓्рдл рд▓ाрдЗрдл рдХрдо рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЙрдд्рдкाрджрди, рдоौрд╕рдо, рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рдоांрдЧ рдоें рдЫोрдЯे рдмрджрд▓ाрд╡ рднी рдХीрдорддों рдХो рддेрдЬी рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
Harvest Track Research (HTR) рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдЯрдоाрдЯрд░ рдХी рдХीрдорддों рдХो рд╕рдордЭрдиा рдХेрд╡рд▓ рднाрд╡ рджेрдЦрдиे рдХा рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдкूрд░े рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЪेрди, рдоौрд╕рдо рдФрд░ рдмाрдЬाрд░ рд╕ंрдХेрддों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ै।
ЁЯНЕ рдЯрдоाрдЯрд░ рдХी рдХीрдорддें рдЗрддрдиी рддेрдЬी рд╕े рдХ्рдпों рдмрджрд▓рддी рд╣ैं?
1. рдЯрдоाрдЯрд░ рдХी рдиाрд╢рд╡ाрди рдк्рд░рдХृрддि
рдЖрд▓ू рдФрд░ рдк्рдпाрдЬ рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рдЯрдоाрдЯрд░ рдХो рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣िрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा।
рдкрд░िрдгाрдо:
✅ рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди = рднाрд╡ рдЧिрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं
✅ рдХрдо рдЙрдд्рдкाрджрди = рднाрд╡ рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ рд╕рдХрддे рд╣ैं
рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЯрдоाрдЯрд░ рдоें рдоूрд▓्рдп рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рджेрдЦी рдЬाрддी рд╣ै।
2. рдоौрд╕рдо рдХा рдк्рд░рднाрд╡
рдЯрдоाрдЯрд░ рдмाрдЬाрд░ рдоें рдоौрд╕рдо рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдХाрд░рдХ рд╣ै।
рднाрд░ी рдмाрд░िрд╢
- рдлрд╕рд▓ рдХो рдиुрдХрд╕ाрди
- рдХрдЯाрдИ рдоें рдХрдаिрдиाрдИ
- рдкрд░िрд╡рд╣рди рдмाрдзिрдд
рдкрд░िрдгाрдо: рднाрд╡ рдмрдв़ рд╕рдХрддे рд╣ैं
рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЧрд░्рдоी
- рдЙрдд्рдкाрджрди рдк्рд░рднाрд╡िрдд
- рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдШрдЯрддी рд╣ै
рдкрд░िрдгाрдо: рдЖрдкूрд░्рддि рдХрдо рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै
рдаंрдб рдФрд░ рдкाрд▓ा
- рдкौрдзों рдХो рдиुрдХрд╕ाрди
- рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рдХрдоी
рдкрд░िрдгाрдо: рдмाрдЬाрд░ рдоें рддेрдЬी
ЁЯУК 3. рдЖрд╡рдХ (Arrival) рдФрд░ рдХीрдорддों рдХा рд╕ंрдмंрдз
рдоंрдбी рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдоाрдд्рд░ा (рдЖрд╡рдХ) рд╕ीрдзे рднाрд╡ों рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
рдЕрдзिрдХ рдЖрд╡рдХ
- рдмाрдЬाрд░ рдоें рдЖрдкूрд░्рддि рдмрдв़рддी рд╣ै
- рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдмрдв़рддी рд╣ै
- рднाрд╡ рджрдмाрд╡ рдоें рдЖ рд╕рдХрддे рд╣ैं
рдХрдо рдЖрд╡рдХ
- рдЖрдкूрд░्рддि рдШрдЯрддी рд╣ै
- рдЦрд░ीрджाрд░ों рдХी рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдмрдв़рддी рд╣ै
- рднाрд╡ рдордЬрдмूрдд рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं
ЁЯЪЪ 4. рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯिрдХ्рд╕
рдЯрдоाрдЯрд░ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЙрдкрднोрдЧ рдХेंрдж्рд░ों рд╕े рджूрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░:
- рдХрд░्рдиाрдЯрдХ
- рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░
- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢
- рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢
- рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢
рдпрджि рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рдмрдв़рддी рд╣ै рдпा рд╕рдб़рдХें рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ैं, рддो рдмाрдЬाрд░ рдоें рдХीрдорддें рдмрдв़ рд╕рдХрддी рд╣ैं।
ЁЯПк 5. рдоांрдЧ рдХा рдк्рд░рднाрд╡
рдЯрдоाрдЯрд░ рдХी рдоांрдЧ рдЖрддी рд╣ै:
- рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдкрднोрдЧ
- рд╣ोрдЯрд▓
- рд░ेрд╕्рдЯोрд░ेंрдЯ
- рдлूрдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдЙрдж्рдпोрдЧ
- рдХैрдЯрд░िंрдЧ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп
рдд्рдпोрд╣ाрд░, рд╢ाрджी рдХा рдоौрд╕рдо рдФрд░ рдкрд░्рдпрдЯрди рд╕ीрдЬрди рдоांрдЧ рдмрдв़ा рд╕рдХрддे рд╣ैं।
ЁЯМз️ 6. рдПрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рдорд╕्рдпा, рдкूрд░े рджेрд╢ рдкрд░ рдЕрд╕рд░
рдпрджि рдХिрд╕ी рдмрдб़े рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд░ाрдЬ्рдп рдоें:
- рдмाрдв़
- рд╕ूрдЦा
- рд░ोрдЧ
- рдХीрдЯ рдк्рд░рдХोрдк
рд╣ो рдЬाрдП, рддो рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдмाрдЬाрд░ рдкрд░ рдкрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै।
ЁЯТ░ рд╡्рдпाрдкाрд░ी рдЯрдоाрдЯрд░ рдмाрдЬाрд░ рд╕े рдХैрд╕े рдХрдоाрддे рд╣ैं?
1. рдоंрдбी-рд╕े-рдоंрдбी рд╡्рдпाрдкाрд░
рд╕рд╕्рддी рдоंрдбी рд╕े рдЦрд░ीрджрдХрд░ рдорд╣ंрдЧी рдоंрдбी рдоें рдмिрдХ्рд░ी।
рдЙрджाрд╣рд░рдг:
- рдХोрд▓ाрд░ (рдХрд░्рдиाрдЯрдХ)
- рдЗंрджौрд░
- рджिрд▓्рд▓ी
- рд▓рдЦрдирдК
рдЗрди рдмाрдЬाрд░ों рдХे рдмीрдЪ рдоूрд▓्рдп рдЕंрддрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкैрджा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
2. рдд्рд╡рд░िрдд рдЖрдкूрд░्рддि рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा
рдЯрдоाрдЯрд░ рдоें рд╕рдордп рд╣ी рдкैрд╕ा рд╣ै।
рдЬो рд╡्рдпाрдкाрд░ी:
- рддेрдЬी рд╕े рдЦрд░ीрджрддे рд╣ैं
- рддेрдЬी рд╕े рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХрд░рддे рд╣ैं
- рддेрдЬी рд╕े рдмेрдЪрддे рд╣ैं
рд╡े рдмेрд╣рддрд░ рдоाрд░्рдЬिрди рдЕрд░्рдЬिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
3. рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдЖрдзाрд░िрдд рд╡्рдпाрдкाрд░
рдЙрдЪ्рдЪ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╡ाрд▓े рдЯрдоाрдЯрд░:
- рд╣ोрдЯрд▓
- рд╕ुрдкрд░рдоाрд░्рдХेрдЯ
- рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдЙрдж्рдпोрдЧ
рдоें рдЕрдзिрдХ рдоूрд▓्рдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
ЁЯУИ HTR рд░рдгрдиीрддि: рдЯрдоाрдЯрд░ рдмाрдЬाрд░ рдХो рдХैрд╕े рд╕рдордЭें?
рдЪрд░рдг 1: рдк्рд░рддिрджिрди рдоंрдбी рднाрд╡ рджेрдЦें
рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХрд░ें:
✅ рджिрд▓्рд▓ी (рдЖрдЬाрджрдкुрд░)
✅ рдЖрдЧрд░ा
✅ рд▓рдЦрдирдК
✅ рдЗंрджौрд░
✅ рдХोрд▓ाрд░
✅ рдиाрд╕िрдХ
рдЪрд░рдг 2: рдоौрд╕рдо рдкрд░ рдирдЬрд░ рд░рдЦें
рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े:
- рдоाрдирд╕ूрди
- рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡рд░्рд╖ा
- рддाрдкрдоाрди
рдЪрд░рдг 3: рдЖрд╡рдХ рдбेрдЯा рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░ें
рдХрдо рдЖрд╡рдХ рдЕрдХ्рд╕рд░ рддेрдЬी рдХा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╕ंрдХेрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
рдЪрд░рдг 4: рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджें
рдЙрдЪ्рдЪ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╡ाрд▓े рдЯрдоाрдЯрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдмाрдЬाрд░ рдоें рдмेрд╣рддрд░ рднाрд╡ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдЪрд░рдг 5: рдЬोрдЦिрдо рдк्рд░рдмंрдзрди рдХрд░ें
рдЯрдоाрдЯрд░ рдоें рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдоूрд▓्рдп рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЗрд╕рд▓िрдП:
- рд╕ीрдоिрдд рд╕्рдЯॉрдХ рд░рдЦें
- рддेрдЬी рд╕े рдирдХрджी рдЪрдХ्рд░ рдмрдиाрдП рд░рдЦें
- рдмाрдЬाрд░ рд╕ंрдХेрддों рдкрд░ рд╢ीрдШ्рд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджें
ЁЯЪА рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЕрд╡рд╕рд░
рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ा рдиिрдо्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЕрд╡рд╕рд░ рдЦोрдЬ рд╕рдХрддे рд╣ैं:
- рдЯрдоाрдЯрд░ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХेंрдж्рд░
- рд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯिрдХ्рд╕ рд╕ेрд╡ा
- рдоंрдбी рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг
- рдеोрдХ рд╡्рдпाрдкाрд░
- рдЦुрджрд░ा рдЖрдкूрд░्рддि
- рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоूрд▓्рдп рд╕ूрдЪрдиा рд╕ेрд╡ाрдПं
ЁЯОп HTR рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рд▓ाрд╣
HTR рдкाрдардХों рдХो рдиिрдо्рди рд╕ंрдХेрддрдХों рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП:
✔ рджैрдиिрдХ рдЖрд╡рдХ
✔ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдоौрд╕рдо
✔ рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд
✔ рд╣ोрдЯрд▓ рдПрд╡ं рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдоांрдЧ
✔ рдоंрдбी-рд╕े-рдоंрдбी рдоूрд▓्рдп рдЕंрддрд░
✔ рдлрд╕рд▓ рд░ोрдЧ рдПрд╡ं рдХीрдЯ рд╕्рдеिрддि
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдЯрдоाрдЯрд░ рдХी рдХीрдорддों рдоें рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рдХोрдИ рд╕ंрдпोрдЧ рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдЙрдд्рдкाрджрди, рдоौрд╕рдо, рдЖрд╡рдХ, рдоांрдЧ, рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рдмाрдЬाрд░ рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै। рдЬो рдХिрд╕ाрди рдФрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ी рдЗрди рд╕ंрдХेрддрдХों рдХो рд╕рдордп рд░рд╣рддे рд╕рдордЭ рд▓ेрддे рд╣ैं, рд╡े рдЬोрдЦिрдо рдХрдо рдХрд░рдХे рдмेрд╣рддрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдиिрд░्рдгрдп рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं।
HTR рдкाрдардХों рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЯрдоाрдЯрд░ рдмाрдЬाрд░ рдоें рд╕рдлрд▓рддा рдХेрд╡рд▓ рднाрд╡ рджेрдЦрдиे рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдкूрд░े рдмाрдЬाрд░ рддंрдд्рд░ рдХो рд╕рдордЭрдиे рд╕े рдоिрд▓рддी рд╣ै।
"рдЯрдоाрдЯрд░ рдХे рдмाрдЬाрд░ рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд▓ाрдн рдЙрд╕ी рдХो рдоिрд▓рддा рд╣ै рдЬो рдоौрд╕рдо, рдЖрд╡рдХ рдФрд░ рдоांрдЧ рдХे рд╕ंрдХेрдд рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдкрдв़ рд▓ेрддा рд╣ै।"
– Harvest Track Research (HTR)
ЁЯНЕ рдЯрдоाрдЯрд░ рдХीрдорддों рдоें рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рдХ्рдпों?
"рдЯрдоाрдЯрд░ рдХे рднाрд╡ рдирд╣ीं, рдЙрдирдХे рдкीрдЫे рдХे рдХाрд░рдг рд╕рдордЭिрдП!" ЁЯУИЁЯНЕЁЯЪЪЁЯМз️ЁЯМ╛
Post a Comment